KATARAKT NEDİR?
Gözümüzde doğal olarak bir mercek (lens) bulunur. Bu mercek gözün renkli kısmının hemen arkasında yer alır ve şeffaf olduğu için normalde görülmez. Biz göz bebeğini siyah olarak görürüz. Bu siyahlık aslında gözün arka kısmının karanlığıdır.

Mercek göze gelen ışınları sinir tabakasına düşürerek net görüntü oluşmasını sağlar. Işığın merceği geçip sinir tabakasına ulaşabilmesi için merceğin berrak olması gerekir. İşte bu saydam mercek çeşitli nedenlerle bulanıklaşırsa buna katarakt denir. Bu bulanıklık (kesiflik) merceğin herhangi bir yerinde veya tamamında bulunduğu gibi hafif ve şiddetli olabilir. Genellikle bu kesifleşme birden olmaz yavaş ilerler.
 

Katarakt bir yaşlılık hastalığı mıdır? Gençlerde de görülür mü?
Bebeklerde dahil olmak üzere her yaşta insanda görülebilir. Orta yaşlarda nadirdir. Yaş ilerledikçe sıklığı artar. 50-59 yaş arasında olanların% 65’i, 80 yaş üzerinde olanların hemen hepsinde kesiflik bulunur. Fakat bu kesiflik görmeyi her zaman kayda değer bir şekilde bozmayabilir.

Kataraktın oluşum nedenleri nelerdir?
Kataraktın erişkinlerdeki en önemli nedeni lensin içinde yaşlanması ile birlikte meydana gelen değişikliklerdir. Çocuklarda ise metabolik hastalıklar, akraba evliliği, anne karnında geçirilen hastalıklar, gebelikte ilaç kullanımı, enfeksiyöz durumlar ve yaralanmalar etkili olur. Ayrıca şeker hastalığı, üveit (göz içi iltihabı), böbrek hastalığı, glokom (göz tansiyonu),  hipertansiyon (yüksek kan basıncı) ve uzun süre kortizonlu ilaç kullanımı katarakt yapabilir.

Katarakt ilaçla tedavi edilebilir mi?
Kataraktın cerrahi dışında herhangi bir tedavi şekli yoktur. Halen denen bazı ilaçlar olmakla birlikte henüz başarılı bir sonuç bildirilmemiştir.

Katarakt'ın belirtileri nelerdir?
Hastalarımızda en sık görülen belirtiler:

* Bulanık nokta. Ağrısız giderek artan görme azalması.
* Gözde kamaşma veya ışığa hassasiyetin azalması
* Sık gözlük numarası değişimi
* Gözlüğü sık silme ihtiyacı
* Araba sürerken zorlanma
* Gece görme azalması
* Okumak için kuvvetli ışığa ihtiyaç duyma
* Bir gözle çift görme
* Renklerde soluklaşma veya sarılaşma

Katarakt ameliyatı hangi durumlarda kaçınılmaz olur?
Hastanın aşağıdaki durumların herhangi biriyle karşı karşıya kaldığında bir an önce ameliyat olması gerekir

* Görme artık ihtiyaçlarını karşılamıyorsa
* Gözdeki iltihap gibi bir rahatsızlık katarakt oluşturmuşsa,
* Katarakt hastanın göz tansiyonunu yükseltiyorsa

Eskiden kataraktın olgunlaşması beklenirdi, şimdi ise en erken dönemde ameliyat yapmak gerekir, ameliyat kolay olur daha çabuk iyileşir.

Katarakt'ın farklı ameliyat yöntemleri ile tedavi edilebildiğini biliyoruz. Bu ameliyat yöntemlerinin farkları nelerdir? Ne gibi riskleri vardır?
Katarakt cerrahisi mercekli veya merceksiz yapılabilir. Mercek kullanılmadığında hastanın kalın camlı gözlük kullanması gerekir. Hasta için özel durumlar yoksa ( iki yaşından küçük çocuklar, göz içi iltihabı olanlar, vs) Mutlaka göz içi merceği yerleştirilmelidir.

Ameliyat, lensin çıkarılışına göre üçe ayrılır.

1.     İntrakapsüler Katarakt Ekstraksiyonu ( IKKE ): Lens zarlarıyla bir bütün olarak çıkarılır. Eski bir yöntemdir.

2.     Ekstrakapsüler Katarakt Ekstarksiyonu (EKKE): Lensin ön kapsülü alınır diğer kısımlar doğurtma ve emme yöntemleri ile temizlenir. Daha sonra lens zarları içine göz içi lens takılabilir.

3.     Fakoemulsifikayson (FAKO): Lens çekirdeği ses dalgaları ile eritilir ve emilir. Katarakt alınır, zar yerine bırakılır. Dikişsiz katarakt ameliyatı diye bilinir.

İlk iki yöntemde dikiş mecburidir. FAKO’da ise dikiş atılmadan ameliyat gerçekleştirilebilir.Özel bir cihaz gerektirir. Maliyeti yüksektir. Fakat erken dönemde görmenin elde edilmesini sağlar.

Katarakt tedavisinde uygulanabilecek en iyi yöntem nedir?
En iyi yöntem lensin kendi zarlarının içine yerleştirildiği dikişsiz ameliyat FAKO yöntemidir. Hastanın durumu veya cerrahinin gidişine göre diğer yöntemlere de ihtiyaç duyulabilmektedir.

Katarakt operasyonlarında FDA veya CE onaylı mercekler kullanılmalıdır. Katarakt ameliyatında kullanılan merceklerle ameliyattan sonra hastanın gözlüksüz uzağı görmesini ve yakın için gözlük kullanmasını planlarız. Bazı hastalar düşük numaralar da olsa uzak gözlüğe ihtiyaç duyabilirler. Son zamanlarda kullanılan multifokal ( yakın ve uzağı gösterme özelliğine sahip) mercek yerleştirilmesi, ameliyattan sonra günlük rutin işleri hiç gözlük kullanmadan yapabilir hale getirdi. Bu multifokal merceklerin özelliği, hem yakın hem de uzağa odaklama yapabilmesidir.

Laserle katarakt tedavi edilebilir mi?
Halk arasında yaygın olarak laserli katarakt ameliyatı yapılıyor diye bilinir fakat bu operasyon aslında bahsetmiş olduğumuz FAKO yöntemidir. Laserle katarakt ameliyatı yapılabilir. Ancak ameliyat tekniği olarak FAKO ile bir farkının olmaması nedeni ile yaygın olarak tercih edilmemektedir. Bizimde yakından takip ettiğimiz üzere laserle katarakt ameliyatı henüz deneysel aşamada ve bazı teknik problemler söz konusu. Bunlar giderildikten sonra yaygın olarak kullanıma geçebilir. Yine de ameliyat olmaksızın sadece laserle kataraktın düzeltilmesi mümkün değildir.

Katarakt ameliyatı nasıl gerçekleştirilir?
Ameliyat öncesi gerekli gördüğümüz bazı vakalarda çeşitli tetkikler yapılabilir. Ameliyathaneye aldığımızda bazı ilaçlar ağızdan, koldan veya kalçadan uygulanabilir. Daha sonra göz iğne ya da damla ile uyuşturulur.

Cerrahi 15-20 dak sürer ve özel bir mikroskopla yapılır. Bu esnada hastalar herhangi bir şey hissetmezler.

Ameliyat sonrası hastanede yatmak gerekir mi?
Gerekmez. Günümüzde katarakt ameliyatı, operasyon olduktan sonra hastanın evine gönderildiği ayaktan tedavi şeklidir.

Katarakt ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmeli?
Ameliyattan birkaç saat sonra göz açılabilir. Hastadan birkaç gün süreyle gözünü ve yüzünü yıkamaması, bunun yerine yüzünü ıslak bezle silmesini istiyoruz. Hasta katarakt ameliyatından bir hafta sonra banyo yapabilir. Operasyon sonrasındaki 1. gün, 3. gün, 1.hafta, 1. ay kontrolleri yapılır. Bu zaman zarfında göz damlalarıyla hem gözün iyileşmesi hem de enfeksiyona karşı korunması sağlanır.

Ameliyat sonrası okumak göze zarar verir mi?
Okuma göze zarar vermez. Ama ameliyattan hemen sonra gözde rahatsızlık ve yorgunluk olabilir. TV seyretmek daha az yorucudur. Ancak bu iş de göze zararlı değildir. Tam uzak ve yakın gözlüğü operasyondan 1 ay sonra ayarlanır.

Katarakt tekrarlar mı?
Katarakt ameliyatı olanlarda yeniden katarakt oluşmaz.

Operasyonla, merceğin içine yerleştirildiği zar zamanla kesifleşebilir. Bu halk arasında “ikincil katarakt” olarak isimlendirilse de aslında katarakt değildir. Bu oluşum laserle 30 saniye içinde kolayca tedavi edilebilir.